Skip to main content

මානසික ආතතියත් සමඟ අපි ලෙඩ වන අයුරු

මානසික ආතතියත් සමඟ අපි ලෙඩ වන අයුරු

2019 සැප්තැම්බර් 21 වන සෙනසුරාදා, ප.ව. 12:30113
ඔබ උදේ නැගිටිනවා. වැඩට යන්න ලෑස්ති වෙනවා. ගෙදර වැඩ ටික වෙලාවට ඉවර කරගන්න බැරි වෙනවා. පාරට ආවත් වෙලාවට බස් එක ගන්න බැරි වෙනවා. වැඩට යනකොට විනාඩි 45ක් පරක්කු වෙනවා. වැඩ ගොඩගැහිලා. ඔබට ඔබ සටහන් ගෙදර අය සමඟත් මුළු ජීවිතේ ගැනත් තරහක් වගේම කලකිරීමක් ඇති වෙනවා. එදා මුළු දවසම අසුබවාදී සිතුවිලිවලින් පිරිලා. ඉතින් ඔබ දන්නවද මේක තමයි ‘කල් පවතින ආතතිය’ (Chronic stress) ඔබේ ජීවිතයේ පසුගිය එක සතියක් අරගෙන බලන්න. මනසට වද දෙන තරහා යන නොසන්සුන් වෙන, ඊර්ෂ්‍යා සහගත, සිතුවිලි ඇතිවෙන, දුක හිතෙන අවස්ථා සහ සිතුවිලිවලින් පිරිලා. මෙම ආතතිය සමඟ එන කෝටිසෝල් නැමති හෝමෝනය පමණක් නෙවෙයි අපේ ප්‍රතිශක්තිය බිඳ දමන සයිටොකයින් (Cytokines) නැමැති ප්‍රෝටීන ද ශ්‍රාවය වෙනවා. ඉක්මනින් ඔබ ලෙඩ වෙනවා. හෘදයාබාධ, දියවැඩියාව, අංශභාගය, මානසික අවපීඩනය වැනි තත්ත්වයන්ට ඔබ ගොදුරු වෙනවා. අපි සුගත් සහ ධම්මිගේ කතාව ඇසුරින් මේ ගැන තවත් ගැඹුරින් සොයා බලමු.
1. සුගත් සහ ධම්මිගේ කතාව
සුගත්ගේ වයස අවු. 40යි. ඔහු බැංකුවක කළමනාකරුවෙක්. ධම්මිගේ වයස අවු. 35යි. විවාහ වී අවුරුදු 10යි. දරුවන් දෙදෙනෙක් සිටී. සුගත් සහ ධම්මි අපගේ සායනයට යොමු වූයේ පහත සඳහන් කරුණු නිසාය.
1. සුගත්ට හරියට තරහා යනවා. හොස්ස ළඟින් මැස්සා යන්න බැහැ. හුඟක් තරහා යන්නේ බිරිඳ ධම්මි සමඟ. ඔහු නිතරම දකින්නෙ ධම්මිගේ වැරදි.
2. සුගත්ට නිතරම පවතින හිසේ කැක්කුමක් තියෙනවා. හිසේ ඉදිරිපස වගේම උරහිස්වල නිතර පවතින වේදනාවක් ගැන සුගත් කියනවා.
3. සුගත්තේ රුධිර පීඩනය 140/ 90යි. රුධිරයේ සීනි 120 mg/ dl (නිරාහාරව සිටින විට) උසට බර අනුපාතය (B.M.I) 28යි.
ධම්මි සුගත් ගැන මෙහෙම කියනවා. “අපි අවු.2ක් ආදරේ කරලා තමයි බැන්දේ. දැන් බැඳලා අවු. 8ක් වෙනවා. පළමු අවු. 3 නම් අපි හුඟක් සතුටින් හිටියා. ඇවිදින්න ගියා, විනෝද වුණා, චිත්‍රපටි බැලුවා. දැන් ඒ කිසිමදෙයක් නෑ. ඔහු වැඩ ඉවරවෙලා ගෙදර එනවිට රෑ එක, දෙක වෙනවා. ඊටපසු රෑ පැය 4ක් පමණ TV, Facebook. ඊටපස්සේ මහන්සියි කියලා නිදාගන්නවා. නිතරම මාත් එක්ක රණ්ඩු වෙනවා. නිතරම ඔලුව කැක්කුම ඇඟපත රිදෙනවා කියලා පැනඩෝල් බොනවා. මාත් එක්ක ලිංගිකව එකතු වෙන්නවත් කිසිම ආශාවක් නැහැ. ළමයි දෙන්නා ගැනත් ඒතරම් සැලකිල්ලක් නැහැ. අපේ රණ්ඩු දැකලද දන්නෑ දැන් ලොකු පුතාටත් හරියට තරහා යනවා. ඉස්කෝලෙ වැඩ හරියට කරන්නෙත් නැහැ. මටත් දැන් මේ ජීවිතේ ඇති වෙලා තියෙන්නේ.”
මෙහි එන සුගත් කල් පවතින ආතතියට ගොදුරු වී ඇති බව කරුණුවලින් පෙනී යනවා. සුගත්ගේ එදිනෙදා ජීවිතය ගතකරන ආකාරය සහ හැසිරීම් රටාවල් නිසා ඔහුගේ බිරිඳ ධම්මි දැඩි මානසික පීඩනයකට ගොදුරු වී සිටින බව පෙනී යනවා. අපේ සමාජය තුළ දරුවන් වැඩිපුර සමීප මවට වන අතර මවගේ පීඩනය නිසා එම පීඩනය දරුවන්ට ද බලපා ඇති බවද මෙම කතාවෙන් පැහැදිලි වෙනවා.
මනෝ විද්‍යාව සහ උපදේශනය ජීවිතයට උපකාරී කරගත හැක්කේ මෙවැනි අවස්ථාවලදීය. නමුත් බොහෝවිට මෙවැනි ප්‍රශ්න ජීවිතයට ඇතුළු වී විට ඒවාට පිළිතුරු සොයමින් යන්ත්‍ර මන්ත්‍ර ගුරුකම් ශාස්ත්‍ර පිටුපස යාම අපගේ පුරුද්දයි. සුගත් සහ ධම්මි මේ ඛේදවාචකයෙන් එළියට ගැනීමට මනෝ විද්‍යාව සහ උපදේශනය භාවිතා කළ අයරු පහත සඳහන් වේ.
සුගත් සහ ධම්මි සඳහා මනෝ උපදේශනය
මානසික ආතතිය ඇතුවත් බැරි නැතුවත් බැරි ස්නායු, රසායනික හා හෝමෝන ප්‍රතික්‍රියාවක් බව අපි කවුරුත් දන්නවා. ජීවිතයේ ප්‍රශ්නයකට හෝ ගැටලුවකට මුහුණ දෙනවිට අප මුහුණ දෙන ආතතිය හා ඒ සමඟ එන ප්‍රතික්‍රියාව සැබැවින්ම ප්‍රයෝජනවත්. මෙම ආතතික ප්‍රතික්‍රියාව සමඟ අපගේ මනස හා ශරීරය අවධි වෙනවා. අපට වඩාත් හොඳින් ශක්තිමත්ව එම ප්‍රශ්නයට හෝ ගැටලුවට මුහුණ දෙන්න පුළුවන් වෙනවා. නමුත් මෙම ප්‍රතික්‍රියාව අසාමාන්‍ය ලෙස වැඩි වූ විට මානසිකව සහ ශාරීරිකව අපව දුර්වල වෙනවා. තරහ යාම, අමතක වීම, හිසේ බර ගතිය, නින්ද නොයාම, නුරුස්සනසුළු ගතිය වගේම කාලයත් සමඟ හෘදයාබාධ, දියවැඩියාව, අංශභාගය සහ මානසික අවපීඩනය වැනි තත්ත්වයන්ට ගොදුරු විය හැක. පහත සඳහන් ප්‍රස්ථාරයෙන් ආතතිය සහ අපගේ ක්‍රියාකාරීත්වය පහසුවෙන් අපට අවබෝධ කරගන්න පුළුවන්.
කල් පවතින මානසික ආතතියකදී අප ලෙඩ වෙන්නේ කොහොමද?
වනගත, ගෝත්‍රික සහ ගල් යුගවලදී ‘දැඩි මානසික ආතතික ප්‍රතික්‍රියාව’ අපට අත්‍යවශ්‍ය වුණා. සතුන් පසුපස ලුහුබැඳ යන්න, සටන් කරන්න, පලා යන්න අවශ්‍ය ක්ෂණික විශාල ශක්තිය අපට ලැබුණේ මේ රසායනික හෝමෝන ප්‍රතික්‍රියාවෙන්. ඇමිග්ඩෙලා (Amygdala) කියන්නේ මොළයේ ගැඹුරින් පිහිටි භය සහ හැඟීම් පාලනය කරන අපේ භය හෝ හැඟීම් පළමුවෙන්ම දැනෙන්නේ මේ ඇමිග්ඩෙලා ඉන්ද්‍රියට. එවිට මෙම ඉන්ද්‍රිය මොළයේ පිටියුටර් (Pituitary) සහ හයිපොතැලමස (Hypothalamus) යන ග්‍රන්ථීන්ට අවශ්‍ය රසායන ද්‍රව්‍ය (ACIH සහ CRH) ශ්‍රාවය කිරීමට පණිවිඩ යවනවා. ඉන්පසු මෙම ඉන්ද්‍රියන් වකුගඩු ළඟ තියෙන ඇඩ්‍රිනල් ග්‍රන්ථියට (Adrenal Glant) පණිවිඩ යවනවා. ඇඩ්‍රිනල් ග්‍රන්ථියෙන් එපිනෙප්ප්‍රීන් (Epinephrine) සහ කෝටිසෝල් (Cortisol) යන හෝමෝන  රුධිරයට නිකුත් කරනවා. එපිනෙප්‍රීන්වලින් මොළය, මාංශපේශීන් ඇතුළු ශරීරය විශාල ශක්තියක් ඇතුව අවදි කරනවා. කෝටිසෝල් නැමැති හෝමෝනය මෙම ශක්තිය ලබාගැනීමට අවශ්‍ය ආහාර ලෙස අක්මාව මගින් මේද අම්ල (Fatty acid) සහ ග්ලූකෝස් (Glucose) රුධිරයට එකතු කරනවා. මෙහෙම තමයි අපට සටන් කරන්න (Fight) හෝ පලා යන්න (Flight) අවශ්‍ය අසාමාන්‍ය ශක්තිය මනසට ලැබෙන්නේ.
ඉතින් අද අපි දැඩි ආතතිය සමඟ ලෙඩ වෙන්නෙ කොහොමද?
ආදිතම මිනිසා දැඩි ආතතික ප්‍රතික්‍රියාව සමඟ සටන් කිරීමේදී හෝ පලා යාමේදී රුධිරයට එකතු වන වැඩිපුර ග්ලූකෝස් සහ මේද අම්ල සම්පූර්ණයෙන්ම වගේ ඔක්සිජන් සමඟ දැවී ගොස් ශක්තිය ලබාගන්නවා. වැඩිපුර මේදය හෝ ග්ලූකෝස් රුධිරය තුළ එකතු වෙන්නේ නැහැ. නමුත් අද මිනිසා අශුභවාදී හැඟීම්වලට ගොස් මානසික ආතතියක් ඇති කරගෙන මේද අම්ල සහ ග්ලූකෝස් දිගටම රුධිරය තුළ තබා ගන්නවා. ඒවා දැවීමට සටන් කිරීමක් හෝ පලායාමක් සිදුවන්නේ නැහැ. මේ වැඩිපුර එකතු වන ග්ලූකෝස් සහ මේද අම්ල අපව දියවැඩියාව, හෘදයාබාධ සහ අංශභාග වැනි තත්ත්වයන්ට ගොදුරු කරනවා.
බ්‍රිතාන්‍යයේ කරන ලද එක් සමීක්ෂණයකින් හෙළිවූයේ වැඩ කරන මිනිසුන්ගෙන් 70%ක් ‘කල් පවතින ආතතියට’ (Chronic Stress) ගොදුරු වී ඇති බවයි. ඔවුන් තවත් අපූරු සොයාගැනීමක් හෙළි කළා. වැඩ කරන බොහෝ මිනිසුන් නිතරම හිසේ කැක්කුම, ඇඟපතේ රුදාව, අලසකම, නහය හිරවීම, ඇස්වල රුදාව වැනි තත්ත්වයන්ගෙන් පෙලෙන බව වෛද්‍යවරුන් දුටුවා. වෛද්‍යවරු මුලදී සිතුවේ මේ තත්ත්වය එම ගොඩනැගිලි ඇතුළේ පවතින වාතාශ්‍රය, වායුසමීකරණ තත්ත්වයන් හෝ වෙනත් එවැනි හේතූන් නිසා ඇතිවන බවයි. නමුත් මෙසේ වැඩ කරන බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන් හාරදහසක් ගෙන කළ සමීක්ෂණයකදී හෙළි වූයේ මින් බොහෝදෙනා අධික වැඩ, වෙනත් මානසික ගැටලු සමඟ කල්පවතින මානසික ආතතියට ගොදුරු වී ඇති බවයි. මෙම කල් පවතින මානසික ආතතියට ඔවුන් ‘Sick Building Syndrome’ ලෙස හැඳින්වූවා.

Comments

Popular posts from this blog

උපාලි විජේවර්ධන

උපාලි සමූහ ව්‍යාපාරයේ පුරෝගාමී සභාපතිවරයා වූ උපාලි විජේවර්ධන මහතා පිළිබඳ මේ දිනවල විවිධ මත පැතිර යමින් තිබේ. මෙයට වසර 29 කට පෙර මැලේසියාවේ සිට කොළඹ  බලා එමින් සිටි විජේවර්ධන මහතා ගුවන් යානයත් සමගම අතුරුදන් වූ බව ඔහු පිළිබඳව උනන්දුවක්‌ දක්‌වන සියලු දෙනා දනිති. ඔහු පිළිබඳ අබිරහසේ සියලු සත්‍ය විස්‌තර කොටස්‌ කිහිපයකින් පලකරනු ඇත. 

ඔහු සම්බන්ධයෙන් මැතකදී මතභේදයට තුඩු දුන් සියලු ගැටළු නිරාකරණය කර ගැනීමට පාඨකයාට මේ ලිපි පෙළ මගින් හැකිවනවා ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවෙන් ජාත්‍යන්තරයට ගිය පළමුවන සිංහල බෞද්ධ ව්‍යාපාරිකයා සහ කර්මාන්තකරුවා වන ෆිලිප් උපාලි විජයවර්ධන සිය පෞද්ගලික ගුවන් යානයෙන් මැලේසියාවේ සිට ශ්‍රී ලංකාව බලා එද්දී අතුරුදන්වීම අදටත් මතභේදයට තුඩු දී තිබේ. මතුගම තුඩුගලගේ දොන් වෝල්ටර් විජයවර්ධන සහ මාතර කඹුරුපිටියේ අනුලා කල්‍යාණිවති විජේසිංහගේ බාල දරුවා වූ ඔහු අතුරුදන් වන විට 45 වන වියට දින හතරක්‌ ඉතිරිව තිබිණි. කොළඹ කාන්තා විද්‍යාලයේ බාලාංශයෙන් සහ කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලබා එංගලන්තයේ කේමිබ්‍රි- විශ්වවිද්‍යාලයට යන ඔහු උපාධිධාරියකු ලෙස ලංකාවට පැමිණ එක්‌සත් ලීවර් සහෝදර සමාගමේ (Lever Brothers)…

හොඳම ඉඩමක නිවස සාදන්න

හොඳම ඉඩමක නිවස සාදන්න fShare වාස්තු විද්‍යානුකූලව නිවසක් සෑදීම සඳහා ප‍්‍රථමයෙන් ඉඩමක් තෝරාගත යුතුය. ඒ සඳහා අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණු කීපයක් තිබේ. මේ කරුණුවල පෙනෙන සාධක හා නොපෙනෙන සාධක යන දෙකම ඇත.

 ඔබ ඉඩමක් ගැනීමේදී පහත සඳහන් අභියෝග ඒ ඉඩමට තිබේ නම් ඒ ඉඩම අත්හරින්න.

 1. අකුණු වැදුණු ඉඩම්, ගල්කොරි සහිත ඉඩම් සොහොන් බිම්, සෑම තැනම හුඹස් බැඳ ඇති ඉඩම්, නිතර දිය සීරාව ඇති ඉඩම්, කොඩිවින හූනියම් කර ඇති බවට ස්ථිරවම දැනගැනීමට ඇති ඉඩම්, මැණික් ගැරීමෙන්, ගඩොල් කැපීමෙන්, වළවල් හා අගල් සහිතව නිතරම මඩ වන ඉඩම් ගැනීමෙන් වළකින්න.

 2. නෛතික වශයෙන් ගත් විට හවුල් ඉඩම්, ඉඩමේ ඉතිහාසය බැලූ විට අයිතිවාසිකම් පැහැදිලි නැති ඉඩම්, යාබද ඉඩම් කොටසට අදාළව අනාගතයේදී යෙදෙන වැඩසටහන අනුව පවරා ගැනීමට ලක්වන ඉඩම්

 ගැනීමෙන් වළකින්න.

 3 ඉඩමක් ගැනීමට පෙර ඒ ඉඩමට ඇති යටිතල පහසුකම් සොයා බලන්න. විශේෂයෙන්ම ගමනාගමන පහසුකම් තිබිය යුතුයි. කුමන හෝ ක‍්‍රමයකට ජලය තිබිය යුතුයි. විදුලිබල පහසුකම් තිබේද එය අත්‍යාවශ්‍යයි. පාසල්, රෝහල්, බැංකු, පූජනීය ස්ථාන වැනි පහසුකම් තිබිය යුතුයි. මීට පෙර පදිංචිව සිටි මිනිසුන්ට කිසිම දියුණුවක් සිදු නොවේ නම්, ආගන්තු…

සඳුදා සිට බ්‍රහස්පතින්දා දක්වා සවස 6ට...

සරනා සියොතුන් - පින්සලට වඩියි...
සොබාදහම් සිරි - හදගැස්මයි...
ගින්දර හීලෑකර - පදම හදයි..
පරපුරෙන් පරපුරට - විස්ම බෙදයි....




ජොංයීට මෙච්චර කෙණෙහෙකිකම් ඇයි?🤨 "සිරිමැටි සිත්තරාවි" කතාව 6ට යනවා කියලා දාපු පෝස්ට් එකට වැටුණ comments ටිකක් තමා මේ. සමහරු බණිනවා. සමහරු angry react දානවා.. වැඩ ගොඩයි..😁ඒත් ඇත්තටම මේව කියවද්දි තේරුණ ලොකුම දේ තමා ගොඩක් අය මේකට බණින්නේ අවබෝධයක් නැතුව කියන එක.
මේක "ජරා කතාවක්"ලු.😒
මේක ජරා කතාවක් වෙන්නෙ මොනව නිසාද කියලා කියන්න පුළුවන්ද? පවුල් ආරවුල්, ගෑණු හුටපට තියෙනවද? පැහැදිලියි මේක ජරාවක් වෙන්න කිසිම හේතුවක් නෑ. ඒත්,
සමහරු මේක ජරා කතාවක් කියල මනෝරූපයක් මවාගන්න හේතුව "සිරිමැටි" කියන නම සහ මේකෙ තේමා ගීතය කියලයි අපිට පෙනුනෙ. ඇත්තටම "සිරිමැටි" කියන්නෙ මොනවද? Ceramic (සෙරමික්) කියන වචනේ ශුද්ධ සිංහල පර්වර්තනයයි "සිරිමැටි". අනික කොරියාවෙ ජෝසෙන් කාලෙ තිබුණු වටිනාම වස්තුව තමා සුදුපාට සෙරමික් භාණ්ඩ. ඉතින් ඒවගේ වටිනා භාණ්ඩ නිපදවන්නට මුල්ම වරට අවස්ථාව ලැබුණු, දක්ෂම නිර්මාණ ශිල්පිනියගේ කතාවයි "සිරිමැටි සිත්තරාවි". ඉති…